Pierwszy sygnał, że pacjent potrzebuje diagnostyki onkologicznej, może pojawić się w gabinecie lekarza rodzinnego. W Białymstoku lekarze podstawowej opieki zdrowotnej korzystają z platformy współpracy z Białostockim Centrum Onkologii, która pozwala zgłaszać podejrzenia nowotworów z różnych układów i kierować pacjentki na mammografię. Dr Joanna Zabielska-Cieciuch oceniła, że takie rozwiązanie powinno być ważnym elementem systemu ochrony zdrowia. Podczas VI sympozjum Onkourologia w Białymstoku rozmawiano również o profilaktyce nowotworów męskich, współpracy specjalistów i kondycji samych lekarzy.
W otwartej części spotkania, która odbyło się 13 listopada i w której uczestniczyła nasza redakcja, szczególne miejsce zajęła kampania Męski Listopad i pytanie o to, jak działania profilaktyczne mogą przekładać się na wcześniejsze wykrywanie chorób. W programie znalazła się sesja poświęcona przejściu od kampanii edukacyjnej do skuteczniejszej profilaktyki w województwie podlaskim.
Istotny głos w tej dyskusji należał do przedstawicielki lekarzy rodzinnych. Jej wypowiedź dotyczyła problemu, który często pozostaje w cieniu nowoczesnych metod leczenia: pacjent musi najpierw trafić na właściwą ścieżkę diagnostyczną, a lekarz pierwszego kontaktu potrzebuje narzędzi ułatwiających współpracę z ośrodkiem specjalistycznym.
Lekarz rodzinny na pierwszej linii
Dr n. med. Joanna Zabielska-Cieciuch, specjalistka medycyny rodzinnej z Białegostoku, podkreśliła, że lekarze POZ są na pierwszej linii kontaktu z pacjentem. Jej zdaniem podstawowa opieka zdrowotna powinna przede wszystkim dbać o zdrowie, podczas gdy szpitale zajmują się leczeniem już osób chorych.
Praktycznym przykładem takiej współpracy jest platforma udostępniona lekarzom POZ przez Białostockie Centrum Onkologii. Za jej pomocą można zgłaszać podejrzenia chorób nowotworowych dotyczących różnych układów oraz kierować pacjentki na badania mammograficzne. To rozwiązanie ma znaczenie także w kontekście kolejek do specjalistów, o których mówiła lekarka.
Zabielska-Cieciuch przyznała, że rozmawiała o tym rozwiązaniu z lekarzami z innych części Polski. Ich reakcje były bardzo pozytywne.
Wszyscy nam zazdroszczą tej współpracy – powiedziała dr Joanna Zabielska-Cieciuch.
Lekarka łączy tę współpracę z szerszą zmianą roli podstawowej opieki zdrowotnej. Przypomniała, że od półtora roku lekarze mają do dyspozycji lepiej zorganizowany program profilaktyczny, który pozwala szerzej zajmować się zdrowiem pacjentów. Wymieniła w tym kontekście program Moje Zdrowie.
Męski Listopad. Czas ma znaczenie
Dr n. med. Dorota Elżbieta Kazberuk, zastępca dyrektora ds. lecznictwa w BCO, mówiła o wciąż niewystarczającym zainteresowaniu badaniami profilaktycznymi wśród mieszkańców regionu. W przypadku mężczyzn szczególne znaczenie mają samobadanie jąder i oznaczenie poziomu PSA, wykorzystywane w ocenie ryzyka raka prostaty.
Kazberuk podkreśliła, że ośrodek zachęca mężczyzn do systematycznych badań i większej odpowiedzialności za własne zdrowie.
W BCO działania informacyjne obejmują mężczyzn już po 40. roku życia, choć ogólne zalecenia dotyczące badania PSA wskazują na 50. rok życia. Wcześniejsza konsultacja jest szczególnie istotna przy obciążeniach rodzinnych nowotworami. Niepokojące objawy zawsze wymagają kontaktu z lekarzem.
Ambasadorem kampanii jest Jarosław Kazberuk, kierowca i pilot rajdowy. Podczas spotkania nawiązał do swoich doświadczeń sportowych, w których czas ma zasadnicze znaczenie. Podobnie postrzega go w onkologii. Zachęca mężczyzn do badań, aby ewentualną chorobę można było wykryć odpowiednio wcześnie i rozpocząć leczenie.
Lekarz też potrzebuje wsparcia
O leczeniu nie można mówić wyłącznie przez pryzmat procedur, technologii i wyników. Ten aspekt poruszył Dariusz Duma, filozof, przedsiębiorca i wykładowca, który podczas sympozjum wystąpił z prelekcją poświęconą profesjonalizmowi, intuicji i człowiekowi.
Dużą część komentarza dla Podlaskie Info poświęcił sytuacji samych lekarzy. Z jednej strony oczekuje się od nich rozległej wiedzy, skuteczności i gwarancji właściwego leczenia, z drugiej muszą mierzyć się z cierpieniem pacjentów, oczekiwaniami ich rodzin, dużym obciążeniem obowiązkami i presją administracyjną.
Żeby leczyć ciało, także trzeba pamiętać o duchu i to zarówno o duchu pacjenta i jego rodziny, jak i o duchu lekarza – powiedział Dariusz Duma.
Wśród elementów pomagających zachować odporność wymieniał relacje społeczne, przyjaciół, bezpieczną rozmowę, chwilę refleksji nad sobą, odpoczynek i aktywność fizyczną. Ważne jest też znalezienie miejsca na radość życia, a nie wyłącznie realizowanie kolejnych obowiązków zawodowych.
Wypowiedzi uczestników sympozjum dotyczyły różnych obszarów opieki onkologicznej, ale łączył je wspólny problem: skuteczne leczenie wymaga nie tylko wiedzy i nowoczesnych metod, lecz także dobrej komunikacji, sprawnego przekazywania pacjenta między placówkami oraz odpowiednich warunków pracy personelu medycznego.
(Tekst: Piotr Walczak / Wideo: Karol Jurczak)
