Niepokojąca zmiana może pojawić się bez bólu, a odkładanie wizyty u lekarza bywa poważnym błędem. Rak jądra dotyczy przede wszystkim młodych mężczyzn, dlatego w Białymstoku uruchomiono bezpłatną akcję badań skierowaną do studentów i doktorantów wszystkich uczelni. Do piątku, 20 listopada, można skorzystać z badania urologicznego, w tym USG jąder, w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym. Nie potrzeba skierowania ani wcześniejszej rejestracji.
Badania odbywają się w Klinice Urologii i Urologii Onkologicznej USK przy ul. Marii Skłodowskiej-Curie 24A, na pierwszym piętrze. Lekarze przyjmują codziennie w godzinach 13 – 20. Aby skorzystać z akcji, wystarczy mieć przy sobie ważną legitymację studencką lub doktorancką. Udział jest bezpłatny, a inicjatywa nie ogranicza się do studentów Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
Za pomysłem stoi Nicolas Agnello, student V roku kierunku lekarskiego i przedstawiciel Samorządu Studentów UMB. Zwrócił uwagę na grupę, która stosunkowo rzadko pojawia się w kampaniach dotyczących chorób nowotworowych. Młodzi mężczyźni często kojarzą raka z chorobami wieku starszego, tymczasem nowotwór jądra najczęściej rozpoznawany jest właśnie w młodszych grupach wiekowych. Dlatego organizatorzy postanowili zaprosić do udziału studentów i doktorantów ze wszystkich białostockich uczelni.
Nowotwory jąder dotyczą mężczyzn młodych, czyli właśnie studentów i doktorantów. Nie ma wielu akcji profilaktycznych skierowanych do nas, do młodych ludzi – wyjaśnia Nicolas Agnello.
Dane epidemiologiczne potwierdzają, że temat nie dotyczy wyłącznie niewielkiej grupy osób. Według Krajowego Rejestru Nowotworów w Polsce w 2024 roku rozpoznano 1 360 nowych przypadków nowotworu złośliwego jądra, a 114 mężczyzn zmarło z jego powodu. Średni wiek zachorowania wynosi około 35 lat, a prawie 80 proc. rozpoznań przypada na grupę między 20. a 44. rokiem życia. Wśród mężczyzn w wieku 15 – 44 lat jest to najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy.
Jednym z największych problemów jest to, że choroba może przez długi czas rozwijać się bez wyraźnych dolegliwości. Pierwszym sygnałem bywa niebolesny guzek, zgrubienie, powiększenie jądra albo zmiana jego konsystencji. Może pojawić się również uczucie ciężkości w mosznie. Nie każda taka nieprawidłowość oznacza nowotwór, ale każda nowa zmiana powinna zostać oceniona przez lekarza.
Dr hab. Grzegorz Młynarczyk, pełniący obowiązki kierownika Kliniki Urologii i Urologii Onkologicznej UMB, podkreśla znaczenie szybkiego reagowania. W jego ocenie samobadanie pozwala zauważyć niepokojącą zmianę, natomiast dalsza diagnostyka powinna odbywać się pod kontrolą lekarza.
Jeżeli mężczyzna wyczuje jakąkolwiek zmianę w jądrze, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza rodzinnego, a następnie do urologa, żeby wykonać badanie USG. Nie należy z tym zwlekać ani jednego dnia – przestrzega lekarz.
Zachęta do regularnego samobadania jest jednym z najważniejszych elementów profilaktyki. Można wykonywać je raz w miesiącu, najlepiej po ciepłej kąpieli lub prysznicu, kiedy skóra moszny jest rozluźniona. Chodzi przede wszystkim o poznanie naturalnego wyglądu i konsystencji jąder, aby łatwiej zauważyć zmianę, której wcześniej nie było. Samobadanie nie zastępuje jednak konsultacji medycznej, a w przypadku wykrycia nieprawidłowości nie należy samodzielnie oceniać jej charakteru.
Uniwersytet Medyczny w Białymstoku angażuje się w działania profilaktyczne skierowane do różnych grup społecznych. Prof. Karol Kamiński, prorektor ds. medycyny prewencyjnej i otwartej nauki, zachęca tym razem do udziału w akcji studentów wszystkich białostockich uczelni. Przypomina przy tym, że młody wiek i dobre samopoczucie nie powinny oznaczać rezygnacji z zainteresowania własnym zdrowiem.
Lepszy gram profilaktyki niż kilogram leczenia. Taka jest stara prawda medyczna – mówi prof. Karol Kamiński.
Sam fakt, że rak jądra najczęściej występuje u młodych mężczyzn, nie oznacza, że każdy powinien wykonywać okresowe USG bez wskazań. Narodowy Portal Onkologiczny zaznacza, że nie ma zaleceń dotyczących powszechnych badań przesiewowych u bezobjawowych mężczyzn bez czynników ryzyka. Znaczenie ma przede wszystkim znajomość własnego ciała i szybka konsultacja każdej nowej, niepokojącej zmiany.
(Tekst: Piotr Walczak / Wideo: Karol Jurczak)
