Czy analiza niewielkiego fragmentu skóry po ukąszeniu przez kleszcza może przyspieszyć wykrywanie boreliozy i innych groźnych chorób odkleszczowych? Odpowiedzi na to pytanie będą szukać naukowcy z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Międzynarodowy projekt badawczy, który otrzymał niemal 2 mln zł dofinansowania z Narodowego Centrum Nauki, ma doprowadzić do opracowania nowych metod diagnostycznych opartych na analizie zmian zachodzących w miejscu wkłucia.
Badania zostaną przeprowadzone w Klinice Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku pod kierownictwem prof. Anny Moniuszko-Malinowskiej. W przedsięwzięciu uczestniczą również specjaliści z Zakładu Chemii Nieorganicznej i Analitycznej UMB kierowanego przez prof. Elżbietę Skrzydlewską oraz partnerzy z Czech – Biology Centre Czeskiej Akademii Nauk i National Institute of Public Health.
Projekt HUMAN TICK BITE-MAP zakłada stworzenie trójwymiarowych map zmian zachodzących w tkankach człowieka po ukąszeniu przez kleszcza. Naukowcy chcą połączyć obrazowanie 3D z nowoczesnymi analizami białek i lipidów oraz danymi klinicznymi pacjentów, aby lepiej zrozumieć pierwsze etapy rozwoju zakażeń.
Szczególną uwagę badacze poświęcą miejscu wkłucia, które stanowi pierwszy kontakt organizmu z patogenami przenoszonymi przez kleszcze. Analizie zostaną poddane próbki pobrane od osób po ukąszeniu, co pozwoli nie tylko identyfikować drobnoustroje odpowiedzialne za zakażenia, ale również wykrywać współwystępujące infekcje.
Efektem projektu ma być opracowanie zestawu biomarkerów umożliwiających szybsze i dokładniejsze rozpoznawanie chorób odkleszczowych. W przyszłości mogłoby to ułatwić lekarzom dobór odpowiedniego leczenia już na wczesnym etapie choroby, zanim dojdzie do rozwoju poważnych powikłań.
Jak podkreślają naukowcy, znaczenie takich badań rośnie z roku na rok. Zmiany klimatu, łagodniejsze zimy oraz wydłużający się okres aktywności kleszczy sprawiają, że choroby przenoszone przez te pajęczaki stają się coraz większym wyzwaniem zdrowotnym. Najczęściej diagnozowaną pozostaje borelioza, której charakterystycznym objawem we wczesnym stadium jest rumień wędrujący, jednak zakażenia nie zawsze przebiegają w typowy sposób.
Kierująca projektem prof. Anna Moniuszko-Malinowska od blisko dwóch dekad prowadzi badania dotyczące epidemiologii, diagnostyki i leczenia chorób odkleszczowych. Jej prace obejmują między innymi boreliozę, kleszczowe zapalenie mózzgu, anaplazmozę oraz riketsjozy. Oprócz działalności naukowej uczestniczy również w opracowywaniu rozwiązań dotyczących profilaktyki tych chorób.
Nowy projekt może dostarczyć wiedzy, która w przyszłości przełoży się na skuteczniejszą diagnostykę i leczenie pacjentów nie tylko w Polsce, ale także w innych krajach, gdzie choroby odkleszczowe stanowią coraz większy problem.
(PW)