Pamięć o tysiącach mieszkańców regionu, którzy zostali siłą wyrwani ze swoich domów i wywiezieni w głąb Związku Sowieckiego, pozostaje jednym z najważniejszych elementów historycznej tożsamości Podlasia. W Białymstoku odbyły się uroczystości upamiętniające 86. rocznicę masowych deportacji obywateli II Rzeczypospolitej na Sybir.
Tegoroczne obchody zgromadziły przedstawicieli środowisk sybirackich, samorządowców, reprezentantów administracji publicznej, służb mundurowych oraz mieszkańców regionu. Najważniejszym uczestnikiem wydarzeń byli jednak sami Sybiracy – świadkowie historii oraz ich rodziny, które od lat pielęgnują pamięć o tragicznych losach deportowanych.
Centralnym punktem obchodów były uroczystości przy Pomniku-Grobie Nieznanego Sybiraka przy kościele Ducha Świętego w Białymstoku. Następnie uczestnicy złożyli kwiaty pod Znakiem Pamięci Polskiej Golgoty Wschodu przy ulicy Traugutta oraz przed pomnikiem Bohaterskich Matek Sybiraczek znajdującym się przy Muzeum Pamięci Sybiru.
Rocznica przypomina o dramatycznych wydarzeniach, które rozegrały się w czasie II wojny światowej po agresji Związku Sowieckiego na Polskę. Szczególnie bolesne dla mieszkańców północno – wschodniej części kraju były deportacje przeprowadzone w czerwcu 1940 oraz czerwcu 1941 roku. To właśnie podczas ostatniej z tych akcji Białostocczyzna poniosła wyjątkowo dotkliwe straty. Historycy podkreślają, że co czwarty obywatel Polski wywieziony wówczas na Wschód pochodził z terenów dzisiejszego województwa podlaskiego.
Los deportowanych był często tragiczny. Wielodniowe transporty odbywały się w skrajnie trudnych warunkach, a wielu zesłańców nie przeżyło podróży lub pierwszych miesięcy pobytu na nieludzkiej ziemi. Ci, którzy przetrwali, przez lata zmagali się z głodem, ciężką pracą i rozłąką z rodzinami.
Podczas rocznicowych uroczystości przypomniano, że pamięć o Sybirakach nie może ograniczać się wyłącznie do wspomnień najstarszego pokolenia. To zobowiązanie wobec historii, które powinno być przekazywane młodym mieszkańcom regionu.
Właśnie dlatego obchody miały nie tylko charakter patriotyczny, ale również edukacyjny. Muzeum Pamięci Sybiru przygotowało specjalny program wydarzeń poświęconych czerwcowym deportacjom. Uczestnicy mogli wziąć udział w warsztatach edukacyjnych oraz zwiedzać wystawę stałą wraz z przewodnikami, poznając losy rodzin, które przed laty zostały zmuszone do opuszczenia swoich domów.
Dla Podlasia temat zesłań pozostaje szczególnie ważny. W wielu miejscowościach regionu do dziś żyją rodziny, których historia naznaczona została deportacjami. Wspomnienia o tamtych wydarzeniach są częścią lokalnej pamięci, a kolejne rocznice stanowią okazję do oddania hołdu tym, którzy doświadczyli jednego z najtragiczniejszych rozdziałów polskiej historii XX wieku.
(Piotr Walczak / Wideo: Karol Jurczak)