Wpływ środowiska na człowieka, niewidoczne skutki zanieczyszczeń i sposób, w jaki literatura opisuje doświadczenia marginalizowanych społeczności – tym zagadnieniom przyjrzy się badaczka z Uniwersytetu w Białymstoku. Dr Małgorzata Jarmołowicz-Dziekońska zdobyła finansowanie Narodowego Centrum Nauki, które pozwoli jej rozwinąć projekt łączący problematykę ekologiczną, społeczną i literacką.
Konkurs MINIATURA od lat wspiera naukowców rozpoczynających nowe kierunki badań lub przygotowujących większe projekty badawcze. W najnowszej edycji do grona laureatów dołączyła dr Małgorzata Jarmołowicz-Dziekońska z Wydziału Filologicznego Uniwersytetu w Białymstoku. Badaczka otrzymała blisko 28 tysięcy złotych na realizację przedsięwzięcia poświęconego relacjom między środowiskiem naturalnym, doświadczeniami człowieka i współczesną literaturą.
Projekt zakłada między innymi wyjazd badawczy do Nowego Jorku. We wrześniu naukowczyni przeprowadzi kwerendę biblioteczną na Columbia University, jednej z najbardziej rozpoznawalnych uczelni świata. Celem będzie zgromadzenie materiałów naukowych dotyczących ekokrytyki, traumy sensorycznej oraz twórczości autorów związanych ze społecznością japońsko-amerykańską.
Badania mają koncentrować się na coraz częściej podejmowanym przez naukowców pytaniu o to, jak degradacja środowiska wpływa nie tylko na przyrodę, ale również na ludzkie doświadczenia, zdrowie oraz sposób postrzegania rzeczywistości. W literaturze i naukach humanistycznych rośnie zainteresowanie zjawiskami określanymi jako sprawiedliwość środowiskowa, czyli nierównomiernym rozkładem skutków zanieczyszczeń i innych zagrożeń ekologicznych.
W centrum projektu znajduje się również pojęcie traumy sensorycznej. Chodzi o konsekwencje długotrwałego funkcjonowania w otoczeniu obciążonym szkodliwymi czynnikami środowiskowymi, które mogą wpływać na codzienne doświadczenia człowieka, jego zmysły oraz sposób odbierania świata. Współczesne badania coraz częściej zwracają uwagę, że skutki takich procesów bywają trudne do zauważenia, ale mogą pozostawiać trwały ślad w życiu całych społeczności.
Istotnym elementem projektu będzie analiza literatury japońsko – amerykańskiej. Według badaczki ten nurt twórczości pozwala spojrzeć na problemy ekologiczne przez pryzmat doświadczeń grup narażonych jednocześnie na skutki degradacji środowiska oraz różne formy wykluczenia społecznego czy dyskryminacji. Dzięki temu literatura staje się nie tylko zapisem indywidualnych historii, ale również źródłem wiedzy o społecznych konsekwencjach zmian zachodzących w otaczającym świecie.
Dr Małgorzata Jarmołowicz-Dziekońska na co dzień pracuje w Katedrze Literatur Anglojęzycznych Uniwersytetu w Białymstoku. Znalazła się w gronie 72 badaczek i badaczy z całej Polski, których projekty otrzymały finansowanie w konkursie MINIATURA 10 Narodowego Centrum Nauki. Program umożliwia realizację badań wstępnych, wyjazdów naukowych, kwerend oraz działań przygotowujących kolejne przedsięwzięcia badawcze.
(PW)