Macierzyństwo to nie tylko czas dużych zmian w życiu rodziny, ale również okres, w którym rodzice mogą korzystać z różnych form wsparcia finansowego i uprawnień związanych z opieką nad dzieckiem. Z okazji Dnia Matki Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o najważniejszych zasadach dotyczących zasiłku macierzyńskiego oraz urlopów przysługujących młodym rodzicom. Okazuje się, że część świadczeń można otrzymać jeszcze przed narodzinami dziecka.
Jednym z ważniejszych rozwiązań pozostaje zasiłek macierzyński. Przysługuje on kobietom objętym ubezpieczeniem chorobowym i – co istotne – może zostać przyznany jeszcze przed porodem. Przyszła mama ma możliwość rozpoczęcia pobierania świadczenia nawet sześć tygodni przed planowaną datą narodzin dziecka. Świadczenie wypłaca ZUS lub pracodawca zatrudniający więcej niż 20 osób.
W przypadku narodzin jednego dziecka rodzicom przysługuje łącznie 61 tygodni urlopu obejmującego część macierzyńską i rodzicielską. W praktyce składa się na to 20 tygodni urlopu macierzyńskiego oraz 41 tygodni rodzicielskiego. W obecnych przepisach część czasu została przypisana wyłącznie drugiemu rodzicowi. Dziewięciu tygodni urlopu matka nie może przejąć, jeśli ojciec nie zdecyduje się z niego skorzystać.
Przepisy przewidują dłuższe okresy wsparcia przy porodach mnogich. Rodzice bliźniąt mogą korzystać z 74 tygodni urlopu, natomiast przy narodzinach pięciorga lub większej liczby dzieci okres ten może wzrosnąć nawet do 80 tygodni.
Są także sytuacje szczególne, w których czas opieki nad dzieckiem zostaje wydłużony. Dotyczy to między innymi rodziców dzieci posiadających zaświadczenie „Za życiem”. W takich przypadkach urlop rodzicielski może zostać wydłużony nawet do 65 lub 67 tygodni – w zależności od sytuacji rodzinnej i liczby dzieci.
Ważne zmiany dotyczą również rodziców wcześniaków oraz noworodków wymagających leczenia szpitalnego. Od marca 2025 roku obowiązują przepisy umożliwiające skorzystanie z dodatkowego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Jego długość zależy między innymi od tygodnia ciąży, masy urodzeniowej dziecka oraz czasu pobytu noworodka w szpitalu. W niektórych przypadkach dodatkowa opieka może zostać wydłużona nawet o 15 tygodni.
Rodzice powinni zwrócić uwagę także na wysokość wypłacanych świadczeń, ponieważ zależy ona od rodzaju urlopu oraz terminu złożenia odpowiednich dokumentów. W niektórych przypadkach można otrzymywać świadczenie na poziomie 81,5 proc. podstawy wymiaru przez cały okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, jeśli odpowiedni wniosek zostanie złożony w wymaganym terminie.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przygotował również nowy poradnik, dostępny na stronei zus.pl, skierowany do przyszłych rodziców i opiekunów dzieci. Publikacja ma pomóc w odnalezieniu się w przepisach i wyjaśniać najczęściej pojawiające się pytania związane ze świadczeniami i formalnościami.
(PW)