W niedzielę, 6 września, teren Szpitala Psychiatrycznego im. dr. Stanisława Deresza w Choroszczy stanie się miejscem wydarzenia, które łączy muzykę, rozmowę o zdrowiu psychicznym i próbę zmierzenia się z jednym z najbardziej utrwalonych lokalnych stereotypów. Pierwszy Salon Ambientu w Choroszczy ma zaprosić mieszkańców za bramę placówki – nie po to, by oswoić ją kolejnym żartem, ale żeby zobaczyć, czym naprawdę jest miejsce, które przez lata funkcjonowało w potocznym języku jako synonim psychiatrii i obłędu. Wydarzenie potrwa od godz. 15 do 21, a wstęp będzie bezpłatny.
Pomysł organizatorów opiera się na prostym odwróceniu perspektywy. Zamiast mówić o Choroszczy z zewnątrz, chcą zaprosić ludzi do środka i pozwolić im zobaczyć teren szpitala, posłuchać muzyki, porozmawiać ze specjalistami i skonfrontować własne wyobrażenia z rzeczywistością.
Jędrzej Dondziło, dyrektor programowy Up To Date Festival, podkreśla, że Salon Ambientu przez lata pojawiał się w wielu różnych miejscach, ale właśnie Choroszcz wyjątkowo dobrze pasuje do idei całego projektu.
Długo myśleliśmy o tym, żeby Salon Ambientu po blisko już 11 latach swojej historii, po odwiedzeniu kilkudziesięciu różnych lokalizacji w całej Polsce, trafił w końcu tutaj na teren szpitala psychiatrycznego w Choroszczy. Jest to miejsce z wielu względów symboliczne i bardzo ważne na mapie naszego regionu – mówi Jędrzej Dondziło.
Ambient, czyli muzyka oparta często na przestrzeni, wyciszeniu i kontemplacyjnym odbiorze, nie jest w tym przypadku traktowany jako terapia. Ma być raczej punktem wyjścia do zatrzymania się i rozmowy o tym, co dzieje się wewnątrz człowieka.
Salon Ambientu to wydarzenie, które promuje zatrzymywanie się w codziennym pędzie przy muzyce, która pomaga w zatrzymaniu się, pomaga w refleksji, pomaga w odrzuceniu wszystkich niepotrzebnych bodźców, które nas bombardują nieustannie. Właśnie wspaniale pasuje do tego kontekstu – dodaje Dondziło.
Nie chodzi tylko o muzykę
Na scenie pojawią się Martina Bertoni, Błażej Malinowski, Dtekk, Cezaria oraz Marcin Tomkiel. Szczególne znaczenie będzie miał występ Błażeja Malinowskiego, który podczas wydarzenia premierowo zaprezentuje album powstały w okresie jego kryzysu zdrowia psychicznego.
Muzyczny program jest jednak tylko jedną częścią całego przedsięwzięcia. Organizatorzy chcą wykorzystać obecność publiczności na terenie szpitala do rozpoczęcia rozmowy, która zwykle pojawia się dopiero wtedy, gdy problem staje się poważny.
Cezary Chwicewski, prezes Fundacji Don’t Worry Be Yourself i dyrektor kreatywny Up To Date Festival, mówi wprost, że jednym z celów wydarzenia jest zmierzenie się z tym, co przez lata narosło wokół nazwy „Choroszcz”.
Choroszcz kojarzy się niewiadomo z czym ludziom. Milion memów, które krzywdzą tak naprawdę, ale są też śmieszne. Nie odmówimy internautom śmiechów, bo są śmieszne, ale co jest za tymi memami? – mówi Cezary Chwicewski.
Organizatorzy nie chcą udawać, że memy można po prostu wymazać. Ich pomysł polega na pokazaniu rzeczywistości znajdującej się poza stereotypem.
Zapraszamy publiczność za bramę szpitala, żeby zajrzeć. Chcemy, żeby ludzie przeszli przez tę bramę i sami zobaczyli – podkreśla Chwicewski.
Za tą bramą znajduje się rzeczywiście rozbudowana placówka medyczna. Według informacji organizatorów szpital dysponuje 842 łóżkami i 19 oddziałami, a w 2025 roku objął leczeniem 8 611 pacjentów.
To właśnie pokazanie tej rzeczywistości ma być jednym z najważniejszych efektów całej inicjatywy.
Szpital ma być miejscem rozmowy, nie tabu
W programie znalazły się rozmowy ze specjalistami placówki dotyczące zdrowia psychicznego, kryzysów, uzależnień oraz sposobów szukania pomocy. Organizatorzy podkreślają, że celem nie jest stworzenie kolejnego wydarzenia promocyjnego, ale doprowadzenie do sytuacji, w której rozmowa o psychiatrii stanie się czymś naturalnym.
Andrzej Szewczuk, dyrektor Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego ZOZ w Choroszczy, zwraca uwagę na podstawowy problem związany ze zdrowiem psychicznym: objawy nie zawsze można zobaczyć.
Choroby psychiczne są takimi samymi chorobami jak choroby ortopedyczne czy choroby chirurgiczne. Tylko te czujemy, widzimy i jasno oceniamy, a chorób psychicznych nie widzimy – mówi Andrzej Szewczuk.
Jego zdaniem szczególnie ważne jest przełamanie przekonania, że korzystanie z pomocy psychiatrycznej czy psychologicznej jest powodem do wstydu.
Niejednokrotnie sami potrzebujemy wsparcia, sami potrzebujemy odpowiedzi na wiele pytań, które nas przygnębiają. Niejednokrotnie jesteśmy w kryzysach, kiedy nie wiemy, co mamy w swoim życiu zrobić i nie wiemy, gdzie mamy się udać, z kim możemy porozmawiać. Ja uważam, że to wcale nie jest żaden wstyd pytać o to, jak mamy dalej w życiu żyć – podkreśla dyrektor.
To również dlatego wydarzenie nie kończy się na koncercie. Uczestnicy będą mogli wziąć udział w spacerze po terenie placówki. Trasa nie obejmie oddziałów zamkniętych, ale pozwoli poznać historię i wybrane miejsca kompleksu.
Pocztówka ma zastąpić kolejny żart
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów wydarzenia będzie akcja „Wyślij Pocztówkę z Choroszczy”. Uczestnicy otrzymają możliwość bezpłatnego wysłania kartki z pozdrowieniami z miasta, a organizatorzy przygotowali około 2 000 pocztówek. Z akcji będą mogli skorzystać również pacjenci szpitala, w tym osoby, które z różnych powodów nie będą mogły osobiście uczestniczyć w wydarzeniu.
Pomysł jest celowo przewrotny. Kartka z napisem „Pozdrowienia z Choroszczy” ma być czymś zupełnie innym niż komunikat oparty na stereotypie.
Cezary Chwicewski chce, aby pocztówki zaczęły krążyć poza samym wydarzeniem i uruchomiły kolejne rozmowy.
Na pocztówce jest napisane w kilku zdaniach, na czym polega ta akcja. Ta osoba była w Choroszczy, bo fajnie jest być w Choroszczy, w miejscowości, w szpitalu albo na ambientach. I ta osoba i ten message idzie dalej – mówi.
Akcja jest rozwinięciem prowadzonej przez Up To Date inicjatywy „Wyślij Pocztówkę dla Babci”. Tym razem kartka ma jednak stać się narzędziem zmiany skojarzeń związanych z konkretnym miejscem.
Wydarzenie, które ma otworzyć bramę
Organizatorzy podkreślają, że w wydarzeniu mogą uczestniczyć także pacjenci, którzy mogą opuszczać oddziały. Dla tych, którzy pozostaną na miejscu, przygotowana została możliwość udziału w akcji pocztówkowej. Ważnym elementem całego wydarzenia jest również zasada poszanowania prywatności pacjentów, którzy nie chcą pojawiać się na zdjęciach lub nagraniach.
Za organizacją przedsięwzięcia stoją Up To Date Festival oraz Fundacja Don’t Worry Be Yourself, przy wsparciu Szpitala Psychiatrycznego w Choroszczy. Partnerem strategicznym jest Województwo Podlaskie, a partnerem wydarzenia gmina Choroszcz.
Wiesława Burnos, wicemarszałek województwa podlaskiego, po zapoznaniu się z założeniami inicjatywy podkreśla jej znaczenie jednym zdaniem:
Panowie: dziękuję.
W tym przypadku liczba słów nie oddaje jednak skali pomysłu. Salon Ambientu ma być próbą stworzenia sytuacji, w której szpital psychiatryczny przestaje funkcjonować wyłącznie jako miejsce kojarzone z leczeniem kryzysów, a staje się przestrzenią, o której można mówić normalnie, otwarcie i bez stereotypowego języka.
Dla Jędrzeja Dondziły właśnie to połączenie muzyki i refleksji jest najważniejsze. Jak podkreśla, od lat w działaniach związanych z Salonem Ambientu chodzi o dobrostan, zatrzymanie się i kontakt z własnymi emocjami.
Mówimy od wielu lat o poszukiwaniu dobrostanu, mówimy od wielu lat o tym, że warto poddać refleksji swoje życie, mówimy o tym, że warto mówić o emocjach. I tutaj wkracza Fundacja Don’t Worry Be Yourself, która już od kilku lat w ramach festiwalu Up To Date prowadzi działania związane z profilaktyką zdrowia psychicznego – mówi.
W Choroszczy te dwa światy spotkają się w jednym miejscu. Z jednej strony będzie muzyka, z drugiej rozmowy ze specjalistami, spacer po terenie placówki i akcja pocztówkowa. Wszystko ma prowadzić do jednego celu: żeby wejście za szpitalną bramę nie kojarzyło się automatycznie z żartem, wstydem czy lękiem.
Pierwszy Salon Ambientu w Choroszczy odbędzie się 6 września 2026 roku w godz. 15 – 21 na terenie Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej im. dr. Stanisława Deresza w Choroszczy. Wstęp jest bezpłatny.
To wydarzenie nie próbuje zmienić Choroszczy jednym koncertem. Ale sprawić, żeby za bramą zaczął być widziany przede wszystkim człowiek, a nie stereotyp.
(Piotr Walczak / Wideo: Karol Jurczak)