Historyczny budynek białostockiej synagogi im. Szmuela Mohylewera, przez lata popadający w ruinę, doczekał się remontu, który od początku wzbudza emocje. W odnowionym obiekcie ma znaleźć się siedziba Domu Kultury Śródmieście. W odpowiedzi na kontrowersje, organizacja The Jewish Place in Białystok zaprasza na otwarte spotkanie z twórcą projektu i ekspertami.
Budynek synagogi przy ul. Branickiego w Białymstoku przechodzi gruntowną modernizację. Projekt zakłada wkomponowanie odtworzonego, historycznego fragmentu fasady w nowy fronton obiektu.
Powstaną cztery kondygnacje, przeszklona fasada oraz taras wypoczynkowy na dachu. Całość będzie miała niemal 1800 metrów kwadratowych powierzchni użytkowej. Zakończenie prac planowane jest na listopad 2027 roku.
Choć dla wielu mieszkańców jest to radosna wiadomość o uratowaniu cennego zabytku, inni wyrażają obawy, że przebudowa zbyt mocno ingeruje w jego pierwotny, historyczny kształt.
Zaproszenie do dyskusji
Aby umożliwić publiczną dyskusję na ten temat, The Jewish Place in Bialystok organizuje otwarte spotkanie, na które zaprasza między innymi prezydenta Białegostoku, wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz wszystkich zainteresowanych mieszkańców. Debata odbędzie się w poniedziałek, 20 kwietnia, o godzinie 18.
Gościem specjalnym będzie autor projektu, architekt Zenon Zabagło. W dyskusji weźmie również udział architekt Stanisław Łapieński-Piechota, który pełnił funkcję sędziego referenta w konkursie na przebudowę budynku (planowanego wówczas na potrzeby Rady Miejskiej).
Wybitna postać w historii Białegostoku
Synagoga została spalona przez Niemców w czasie II wojny światowej. Po wojnie była kilkukrotnie przebudowywana, w wyniku czego straciła swój pierwotny układ architektoniczny i wystrój budynku.
Świątynia nosi imię Szmuela Mohylewera (1824-1898), jednej z najważniejszych postaci w historii białostockich Żydów. Był on nie tylko wybitnym rabinem, ale także jednym z duchowych przywódców i pionierów ruchu syjonistycznego, dążącego do odtworzenia państwa żydowskiego w Palestynie. Co istotne dla polskiej historii, rabin Mohylewer zasłynął również z poparcia dla Powstania Styczniowego.
Jego postać jest stale obecna w działaniach The Jewish Place in Białystok. Organizowano o nim spotkania, powstały filmy dokumentalne, autorstwa m.in. Daniela Paczkowskiego i Anny Skowrońskiej, a jego wizerunek uwieczniono na karykaturze Tomasza Brańskiego i specjalnej pocztówce. Obecnie trwają prace nad stworzeniem wirtualnego modelu 3D historycznej synagogi, które prowadzi Igor Choruży.
Spotkanie w będzie więc nie tylko okazją do rozmowy o architekturze, ale także o pamięci i dziedzictwie związanym z tą niezwykłą postacią i jej świątynią.
(EB)