W ciągu dziesięciu lat ponad 21,5 tys. mieszkańców województwa podlaskiego skorzystało z rehabilitacji leczniczej finansowanej w ramach prewencji rentowej. Program jest kierowany do osób, które z powodu problemów zdrowotnych mogą stracić zdolność do pracy, ale mają szansę ją odzyskać. Warto zaznaczyć, że od 13 kwietnia 2026 roku orzeczenia o potrzebie rehabilitacji mogą wydawać nie tylko lekarze orzecznicy, ale również fizjoterapeuci zatrudnieni w ZUS.
Rehabilitacja lecznicza w ramach prewencji rentowej ma przede wszystkim przeciwdziałać sytuacji, w której pogarszający się stan zdrowia prowadzi do utraty zdolności do pracy. Mechanizm jest skierowany do osób, które odpowiednio wcześnie mogą odzyskać sprawność dzięki leczeniu i rehabilitacji.
Skala programu na Podlasiu jest znacząca. W latach 2016 – 2025 na rehabilitację leczniczą skierowano ponad 21,5 tys. mieszkańców województwa, w tym 13,1 tys. kobiet oraz blisko 8,4 tys. mężczyzn. W całej Polsce w tym samym okresie z programu skorzystało ponad 631,3 tys. osób.
Kto może dostać skierowanie?
Podstawowym warunkiem jest zagrożenie utratą zdolności do pracy przy jednoczesnym istnieniu realnej możliwości poprawy stanu zdrowia dzięki rehabilitacji.
Z programu korzystają przede wszystkim osoby aktywne zawodowo. Możliwość ta obejmuje również osoby pobierające zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne po ustaniu ubezpieczenia chorobowego albo wypadkowego, a także osoby otrzymujące okresową rentę z tytułu niezdolności do pracy.
W określonych przypadkach o rehabilitację mogą ubiegać się także pracujący emeryci. Dotyczy to osób pobierających emerytury, emerytury pomostowe, emerytury mundurowe, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne oraz świadczenia przedemerytalne, jeżeli nadal podlegają ubezpieczeniom społecznym.
Od kwietnia także fizjoterapeuci mogą orzekać
Jedną z istotnych zmian w programie jest rozszerzenie od 13 kwietnia 2026 roku grona osób uprawnionych do wydawania orzeczeń o potrzebie rehabilitacji. Takie orzeczenie może obecnie wydać również fizjoterapeuta zatrudniony w ZUS.
Wcześniej decyzję w tej sprawie wydawał lekarz orzecznik. Orzeczenie może być wydane po przeprowadzeniu badania albo na podstawie zgromadzonej dokumentacji medycznej.
Zmiana ma znaczenie przede wszystkim organizacyjne. Ocena potrzeby rehabilitacji może uwzględniać kompetencje fizjoterapeutów, którzy na co dzień zajmują się oceną sprawności i rehabilitacją osób z różnymi schorzeniami.
Jak zacząć procedurę?
Pierwszym krokiem powinno być zgłoszenie się do lekarza prowadzącego leczenie. To on wypełnia wniosek o rehabilitację na formularzu PR-4.
Do dokumentu warto dołączyć dokumentację medyczną potwierdzającą stan zdrowia. Wniosek można następnie złożyć w dowolnej placówce albo przesłać pocztą.
Istnieje także możliwość elektronicznego przekazania formularza przez lekarza za pośrednictwem portalu eZUS lub aplikacji mZUS dla Lekarza. W takim przypadku nie ma potrzeby dostarczania papierowej wersji wniosku, choć dokumentacja medyczna nadal może być pomocna przy ocenie sytuacji.
Jakie choroby obejmuje rehabilitacja?
Program obejmuje schorzenia, które często prowadzą do ograniczenia zdolności do pracy. Wśród nich są choroby narządu ruchu, również będące następstwem urazów i wypadków.
Możliwe jest także objęcie rehabilitacją osób z chorobami układu krążenia i układu oddechowego. Program obejmuje ponadto wybrane choroby psychosomatyczne, schorzenia onkologiczne po leczeniu raka piersi, choroby narządu głosu oraz schorzenia ośrodkowego układu nerwowego.
Zakres rehabilitacji jest więc szerszy niż klasyczne problemy ortopedyczne. O tym, czy konkretna osoba spełnia warunki do skierowania, decyduje ocena jej stanu zdrowia oraz rokowań dotyczących odzyskania zdolności do pracy.
Program działa od blisko 30 lat
Rehabilitacja lecznicza w ramach prewencji rentowej jest prowadzona od 1996 roku. W ciągu trzech dekad skorzystało z niej już blisko 1,8 mln osób.
Poszczególne profile były wprowadzane stopniowo. Od początku funkcjonuje rehabilitacja dotycząca narządu ruchu i układu krążenia. W 2016 roku dodano rehabilitację narządu ruchu po wypadku.
Kolejnym etapem było wprowadzenie programu dla osób z uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego. Początkowo był on prowadzony pilotażowo w latach 2019 – 2021, natomiast od 2025 roku został wprowadzony na stałe.
Nie każdy emeryt musi spełniać dodatkowe warunki związane z pracą
Ważne jest rozróżnienie pomiędzy wcześniejszymi emerytami, którzy nadal pracują i podlegają ubezpieczeniom społecznym, a osobami, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny.
Możliwość skorzystania z rehabilitacji w ramach tego programu wiąże się przede wszystkim z zagrożeniem utraty zdolności do pracy oraz możliwością jej odzyskania dzięki rehabilitacji. Dlatego program jest kierowany przede wszystkim do osób, których aktywność zawodowa pozostaje istotnym elementem sytuacji ubezpieczeniowej.
W przypadku pracujących emerytów znaczenie ma natomiast to, czy nadal podlegają ubezpieczeniom społecznym.
Podlaskie w liczbach
Dane z ostatnich dziesięciu lat pokazują, że program jest realnie wykorzystywany przez mieszkańców województwa. Ponad 21,5 tys. osób skierowanych na rehabilitację w latach 2016 – 2025 oznacza średnio ponad dwa tysiące mieszkańców regionu rocznie.
Wśród beneficjentów zdecydowanie więcej było kobiet – 13,1 tys. wobec blisko 8,4 tys. mężczyzn. W skali całego kraju liczba osób skierowanych na rehabilitację leczniczą w tym okresie przekroczyła 631,3 tys.
Dla osób, których stan zdrowia zaczyna ograniczać możliwość wykonywania pracy, istotne jest więc nie tylko leczenie samej choroby, ale także odpowiednio wczesne podjęcie rehabilitacji. Program ma służyć właśnie temu etapowi – zanim problemy zdrowotne doprowadzą do trwałej utraty zdolności do pracy.
(PW)