Edukacja, aktywizacja społeczna, rozwój inicjatyw oddolnych i wsparcie dziennej opieki – tak szeroko zakrojone działania obejmuje rządowy program „Aktywni seniorzy – ASY” na lata 2026 – 2030. Nowa inicjatywa, której budżet przekracza 610 mln zł, ma realnie wpłynąć na jakość życia osób starszych, także w województwie podlaskim, gdzie już teraz widać rosnące zainteresowanie aktywnością seniorów i ich udziałem w życiu publicznym.
Podczas konferencji prasowej przedstawiciele administracji rządowej oraz ekspertki zajmujące się polityką senioralną podkreślali, że program nie powstał w oderwaniu od rzeczywistości. Jak wskazywano, jego założenia są efektem wieloletnich doświadczeń oraz rozmów prowadzonych bezpośrednio z seniorami. To właśnie ich potrzeby i oczekiwania stały się fundamentem pięciu głównych obszarów wsparcia, które mają być realizowane w całym kraju.
Aktywność zamiast wykluczenia
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z dotychczasowych działań jest rola aktywności – zarówno społecznej, jak i intelektualnej – w życiu osób starszych. Ekspertki zwracały uwagę, że choć wiele seniorek angażuje się w różnego rodzaju inicjatywy, wciąż wyzwaniem pozostaje dotarcie do części mężczyzn, którzy rzadziej uczestniczą w życiu społecznym. Jednocześnie podkreślano, jak istotne są projekty międzypokoleniowe, które nie tylko aktywizują, ale też budują więzi i przeciwdziałają izolacji.
W regionie widoczny jest także rozwój rad seniorów, które stają się coraz ważniejszym głosem w lokalnych społecznościach. Jeszcze dwa lata temu w Podlaskiem działało ich kilkanaście, dziś jest ich już ponad dwadzieścia, a kolejne są w trakcie organizacji. To właśnie m.in. z myślą o nich przygotowano jeden z kluczowych elementów programu.
Rady seniorów z nowymi możliwościami
Szczególną uwagę zwrócono na trzeci priorytet programu, który zakłada wsparcie partycypacji społecznej osób starszych. To odpowiedź na wieloletnie postulaty środowisk senioralnych, które dotąd miały ograniczone możliwości finansowania swoich działań. Nowe rozwiązania mają to zmienić, dając radom seniorów realne narzędzia do wpływania na lokalne sprawy i inicjowania własnych projektów.
W trakcie spotkania poruszono również problem osamotnienia wśród osób starszych. Jak wskazywano, choć samotność bywa świadomym wyborem, to poczucie izolacji jest zjawiskiem znacznie bardziej niepokojącym i dotyczy istotnej części społeczeństwa. Właśnie dlatego tak duży nacisk w programie położono na integrację oraz budowanie relacji społecznych.
Pięć filarów programu i konkretne terminy
Program „Aktywni seniorzy – ASY” opiera się na pięciu priorytetach, z których każdy odpowiada na inny obszar potrzeb. Pierwszy dotyczy tworzenia strategii i nowych rozwiązań w polityce senioralnej – tu organizacje pozarządowe mogą ubiegać się o dotacje od 100 do 250 tys. zł, a nabór wniosków trwa do 24 kwietnia.
Drugi filar skupia się na edukacji osób starszych, w tym wsparciu uniwersytetów trzeciego wieku. Konkurs w tym obszarze zostanie ogłoszony w późniejszym terminie, a w 2026 roku dla województwa podlaskiego przewidziano ponad 427 tys. zł.
Trzeci priorytet, skierowany do samorządów posiadających rady seniorów, umożliwia realizację lokalnych projektów społecznych. Wnioski można składać do 29 kwietnia, a maksymalna kwota wsparcia wynosi 20 tys. zł na projekt.
Czwarty obszar obejmuje integrację wewnątrzpokoleniową i również zostanie uruchomiony w kolejnych miesiącach. Z kolei piąty filar koncentruje się na rozwoju dziennych form wsparcia – tu samorządy mogą składać wnioski do 24 kwietnia, a do rozdysponowania jest ponad 60 mln zł.
Wsparcie dla wnioskodawców
Przedstawiciele administracji podkreślają, że zainteresowane podmioty nie zostaną pozostawione same sobie. Organizacje i samorządy mogą liczyć na pomoc urzędników przy przygotowywaniu dokumentacji i składaniu wniosków. Wsparcie oferują m.in. pracownicy odpowiednich wydziałów urzędu wojewódzkiego, a także instytucje działające na rzecz środowisk senioralnych w regionie.
Nowy program to nie tylko finansowanie, ale przede wszystkim próba zmiany podejścia do starzenia się społeczeństwa. W założeniu ma on wzmocnić aktywność seniorów, zwiększyć ich obecność w życiu publicznym i stworzyć warunki do tego, by mogli oni w pełni wykorzystywać swój potencjał – zarówno dla siebie, jak i dla lokalnych społeczności.
(PW)