Województwo podlaskie radykalnie zmienia kurs wydatkowania funduszy unijnych. Zarząd województwa pod kierownictwem marszałka Łukasza Prokoryma uzyskał zgodę Komisji Europejskiej na przesunięcie ponad 173 milionów euro (ok. 740 mln zł) na cele związane z szeroko pojętym bezpieczeństwem. To strategiczna decyzja, która ma wzmocnić odporność regionu na wschodniej flance Unii Europejskiej.
Decyzja o renegocjacji programu Fundusze Europejskie dla Podlaskiego na lata 2021-2027 jest bezpośrednią odpowiedzią na zmieniającą się sytuację za wschodnią granicą. Podlaskie, jako region graniczny, od lat mierzy się ze skutkami działań hybrydowych i funkcjonuje w stanie podwyższonego ryzyka.
Jako region przygraniczny stoimy dziś przed szczególnymi wyzwaniami, dlatego musimy równolegle inwestować w rozwój i bezpieczeństwo – podkreśla marszałek Łukasz Prokorym. – Nie traktujemy tych obszarów rozłącznie. Bezpieczeństwo jest dziś warunkiem trwałego rozwoju, a nie jego alternatywą.
Zmiany, które stanowią około 13 procent całego budżetu programu, wprowadzają sześć zupełnie nowych obszarów wsparcia.
Od przemysłu obronnego po infrastrukturę
Nowe priorytety pokazują, jak bardzo zmieniło się myślenie o polityce regionalnej. Aż 34 mln euro zasili lokalny przemysł obronny i firmy rozwijające technologie podwójnego zastosowania, czyli takie, które mogą służyć zarówno celom cywilnym, jak i wojskowym. Pieniądze te mają stymulować rozwój innowacji w dziedzinie cyberbezpieczeństwa i wzmocnić pozycję podlaskich firm w krajowych łańcuchach dostaw związanych z obronnością.
Kolejne 11,5 mln euro zostanie przeznaczone na wzmocnienie infrastruktury krytycznej, w tym sieci wodno-kanalizacyjnych. Inwestycje mają zwiększyć ich odporność na awarie i potencjalne ataki z zewnątrz. Co istotne, wsparcie po raz pierwszy będzie dostępne także dla mniejszych miejscowości, liczących od 2 do 10 tysięcy mieszkańców.
Bezpieczeństwo energetyczne
W ramach budowania niezależności energetycznej regionu, ponad 14 mln euro zainwestowane zostanie w projekt „Podlaska Hybrydowa Dolina Wodorowa – 2H2”. To krok w stronę dywersyfikacji źródeł energii, która w sytuacjach kryzysowych jest kluczowa dla funkcjonowania usług publicznych.
Największa część nowej puli – aż 94 mln euro – trafi bezpośrednio na działania związane z obronnością i gotowością cywilną. Fundusze te umożliwią m.in.:
- Doposażenie szpitali i jednostek ratownictwa medycznego.
- Wsparcie Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP).
- Rozwój infrastruktury ochrony ludności, w tym budowę i modernizację schronów.
- Wzmocnienie systemów logistycznych i cyberbezpieczeństwa w instytucjach publicznych.
Szkolenia dla mieszkańców
Twórcy zmian podkreślają, że odporność regionu to nie tylko sprzęt i infrastruktura, ale przede wszystkim przygotowanie społeczeństwa. Dlatego blisko 20 mln euro przeznaczono na szeroko zakrojone programy szkoleniowe. Mieszkańcy będą mogli wziąć udział w kursach z zakresu pierwszej pomocy, reagowania kryzysowego i zarządzania ryzykiem.
Chcemy budować kompetencje mieszkańców, bo to one decydują o skutecznej reakcji w sytuacjach zagrożenia – dodaje marszałek Prokorym.
Finansowy impuls dla regionu
Aby przyspieszyć realizację projektów, wprowadzono korzystne ułatwienia finansowe. Beneficjenci otrzymają 20 procent zaliczki na start, a wyższy poziom dofinansowania odciąży budżety samorządów. Wydłużono także okres rozliczeń do końca 2030 roku.
To wszystko wydaje się być fundamentalną zmianą filozofii rozwoju regionalnego.
Chcemy, żeby region był przygotowany nie tylko na rozwój, ale też na trudniejsze czasy – podsumowuje marszałek Prokorym.
(EB)