Podlaski „Sojusz dla Regionu” rozszerzył się o Polski Instytut Bezpieczeństwa Operacyjnego i Kryzysowego. To zmiana ważna nie tylko dla samorządu i przedsiębiorców, ale także dla mieszkańców, ponieważ nowy partner wnosi do współpracy wiedzę o reagowaniu na sytuacje kryzysowe i budowaniu odporności. Wcześniejsza część inicjatywy koncentrowała się mocno na potencjale przemysłowym i obronnym regionu, teraz jej zakres obejmuje także przygotowanie ludzi i instytucji do działania w sytuacjach zagrożenia.
„Sojusz dla Regionu” działa na rzecz budowy Regionalnego Ekosystemu Gotowości i Odporności. Tworzą go administracja samorządowa oraz podmioty związane z przemysłem, budownictwem i technologiami, a jego kolejnym elementem staje się Polski Instytut Bezpieczeństwa Operacyjnego i Kryzysowego.
Łukasz Prokorym, marszałek województwa podlaskiego, podkreśla, że dotychczasowa współpraca przyniosła już konkretne działania. Partnerzy byli obecni na najważniejszych targach zbrojeniowych w Polsce, wspierali rozwój lokalnych produktów, angażowali się w prace legislacyjne oraz prowadzili szkolenia dla samorządów i przedsiębiorców.
Jednym z przykładów jest pojazd „Bluszcz”, podlaskie rozwiązanie przeznaczone do rozstawiania min, którego rozwój był wspierany także przez samorząd województwa. Marszałek wskazuje, że po zmianach przepisów, które weszły w życie 7 września, pojawiła się możliwość uzyskania przez taki produkt zamówienia rządowego w trybie z wolnej ręki.
W ostatnich miesiącach przedstawiciele inicjatywy zajmowali się także praktycznymi problemami związanymi z budownictwem ochronnym. Samorządy otrzymywały informacje dotyczące obiektów o podwójnym przeznaczeniu, budynków wyposażonych w schrony oraz zasad zamówień publicznych obowiązujących przy przedsięwzięciach związanych z obronnością.
Część podlaskich firm uczestniczących w tej współpracy ma już kontrakty z wojskiem. Jednym z przykładów jest udział przedsiębiorstw w budowie obiektu w rejonie Czarnej Białostockiej.
Od przemysłu do realnej odporności
Nowy partner ma uzupełnić tę układankę o kompetencje związane z przygotowaniem ludzi i instytucji do sytuacji kryzysowych. Izabela Siemieniako, prezes Polskiego Instytutu Bezpieczeństwa Operacyjnego i Kryzysowego, wskazuje, że same zasoby techniczne i infrastruktura nie wystarczą, jeśli w sytuacji zagrożenia zabraknie sprawnej współpracy.
Oprócz kompetencji twardych warto pamiętać, że zdolności ludzi i przedsiębiorców do współdziałania są równie ważne – podkreśla Izabela Siemieniako.
Instytut wnosi do inicjatywy doświadczenie ekspertów, którzy zajmowali się rzeczywistymi sytuacjami kryzysowymi. Chodzi o to, by wiedza wynikająca z takich doświadczeń została przełożona na konkretne rozwiązania dla samorządów, przedsiębiorców i mieszkańców.
Według Siemieniako podlaski model powinien być dopasowany do lokalnych warunków. Region przygraniczny potrzebuje rozwiązań uwzględniających własne uwarunkowania, a nie prostego kopiowania schematów stosowanych w innych częściach kraju.
Podlasie jako region przygraniczny szczególnie potrzebuje rozwiązań szytych na miarę, nie kopiowanych gdzieś z innych regionów – zaznacza prezes PIBOiK.
Ważnym elementem przygotowania jest także uporządkowanie działań jeszcze przed pojawieniem się zagrożenia. Instytut zwraca uwagę na znaczenie procedur, podziału odpowiedzialności i przećwiczenia sposobu reagowania, zanim konkretna sytuacja zmusi do działania.
Podlaski przemysł chce wejść głębiej w obronność
Rozszerzenie „Sojuszu dla Regionu” następuje w momencie, gdy coraz wyraźniej widać zmianę podejścia do możliwości podlaskiego przemysłu. Sebastian Rynkiewicz, prezes Centrum Promocji Innowacji i Rozwoju oraz koordynator Klastra Przemysłowego Evoluma, wskazuje, że jeszcze kilka miesięcy wcześniej podstawowe pytanie brzmiało, czy województwo ma potencjał do produkcji na potrzeby sektora obronnego.
Dziś punkt ciężkości jest inny. Dyskusja dotyczy już sposobu wykorzystania istniejących możliwości przedsiębiorstw i rozwijania kolejnych projektów.
Nie zastanawiamy się już, czy mamy ten potencjał, ale jak go wykorzystać – tłumaczy Sebastian Rynkiewicz.
Podlaskie firmy prezentują swoje rozwiązania na krajowych targach zbrojeniowych i rozmawiają z przedstawicielami sektora obronnego o współpracy. Rynkiewicz wskazuje także na rozmowy prowadzone z Ministerstwem Obrony Narodowej, Ministerstwem Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej.
Jednym z kierunków jest rozwój technologii podwójnego zastosowania, czyli takich, które mogą być wykorzystywane zarówno w gospodarce cywilnej, jak i na potrzeby bezpieczeństwa. Podlaskie ma już firmy posiadające odpowiednie zaplecze, doświadczenie i wymagane uprawnienia, a ambicją inicjatywy jest połączenie ich potencjału w większe przedsięwzięcia.
Na tym tle nowy partner „Sojuszu” pełni inną funkcję niż klastry przemysłowy i budowlany. Nie chodzi o kolejne przedsiębiorstwa czy technologie, ale o wiedzę pozwalającą przygotować samorządy i mieszkańców do działania wtedy, gdy infrastruktura i sprzęt muszą zostać uzupełnione sprawnymi procedurami oraz umiejętnością współpracy.
Kolejnym krokiem będzie konferencja szkoleniowa „Sojusz dla Regionu: Infrastruktura Odporności”, zaplanowana na 23 października 2026 roku w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Podlaskiego. Spotkanie ma być skierowane przede wszystkim do przedstawicieli samorządów, przedsiębiorców i mieszkańców, a jego tematyka obejmie między innymi wymagania związane z obronnością, systemy łączności, zabezpieczenie infrastruktury oraz odporność regionu.
Rynkiewicz zapowiada także kolejne wydarzenie – Forum Spójności Rozwoju Granicznego, które odbędzie się 4 listopada. W jego ramach planowany jest zamknięty event Polskiej Grupy Zbrojeniowej dla wybranych, zwalidowanych uczestników.
Cały projekt coraz wyraźniej łączy więc dwa poziomy bezpieczeństwa. Z jednej strony chodzi o budowanie potencjału gospodarczego i przemysłowego, z drugiej – o zdolność samorządów, firm i mieszkańców do działania w sytuacji kryzysowej. Dołączenie Polskiego Instytutu Bezpieczeństwa Operacyjnego i Kryzysowego ma wzmocnić właśnie ten drugi element.
(Piotr Walczak / Wideo: Karol Jurczak)