W województwie podlaskim rozpoczyna się pierwsza w Polsce edycja Akademii PKDP – bezpłatnego programu, który ma przygotować osoby pracujące z dziećmi do skuteczniejszego rozpoznawania i reagowania na ich krzywdzenie, w szczególności wykorzystywanie seksualne. Z bezpłatnych szkoleń mogą skorzystać m.in. nauczyciele, pedagodzy, policjanci, prawnicy, pracownicy ochrony zdrowia i pomocy społecznej, a także trenerzy i osoby pracujące z młodzieżą w sporcie czy kulturze.
Za program odpowiada Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15. To właśnie Podlasie zostało wybrane jako miejsce inauguracji Akademii, która w kolejnych etapach ma być realizowana również w innych województwach.
Kto może wziąć udział w Akademii?
Paweł Krutul, I wicewojewoda podlaski, zwraca uwagę, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo dzieci spoczywa nie tylko na wyspecjalizowanych służbach, ale również na wszystkich dorosłych i instytucjach mających kontakt z najmłodszymi.
Wykorzystanie seksualne jest jedną z najgorszych krzywd, jakie możemy wyrządzić dziecku. Jego skutki nie kończą się wraz z samym zdarzeniem. Dziecko skrzywdzone trwale traci zaufanie do dorosłych i poczucie bezpieczeństwa. Takie zdarzenie może wpływać na jego zdrowie psychiczne przez wiele lat – mówi Paweł Krutul.
Jak dodaje, Akademia ma być odpowiedzią na potrzebę lepszego przygotowania osób, które zawodowo zajmują się dziećmi.
Na naszych barkach, dorosłych i osób odpowiedzialnych za instytucje, spoczywa bezpieczeństwo naszych dzieci. Dlatego tak ważne jest to, że województwo podlaskie jako pierwsze rozpoczyna Akademię Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej 15. roku życia – podkreśla wicewojewoda.
Program został skierowany szeroko. Mogą w nim uczestniczyć przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości i organów ścigania, w tym policjanci, prokuratorzy, biegli sądowi i kuratorzy. Zainteresowani są również pracownicy oświaty, pomocy społecznej i ochrony zdrowia, a także trenerzy, animatorzy sportowi i artystyczni oraz inne osoby, które w swojej pracy mają bezpośredni kontakt z małoletnimi.
Skala problemu pokazuje, dlaczego potrzebne są szkolenia
Joanna Napierała, przewodnicząca Państwowej Komisji, podkreśla, że jednym z najważniejszych celów Akademii jest wyposażenie tych osób w praktyczne narzędzia.
Zależy nam na tym, żeby wzmacniać osoby i zawody, które na co dzień pracują w ochronie praw małoletnich, oraz wyposażać je w narzędzia, które pomogą rozpoznawać zjawisko i współpracować z innymi instytucjami dla dobra dziecka i budowania kultury ochrony małoletnich – mówi Joanna Napierała.
Skala problemu pokazuje, jak duże znaczenie może mieć odpowiednie przygotowanie dorosłych. Jak wynika z danych przywołanych przez przewodniczącą PKDP, według raportu FDDS 26 proc. nastolatków doświadczyło wykorzystania seksualnego bez kontaktu fizycznego, a około 8 proc. doświadczyło krzywdzenia w kontakcie fizycznym. Z kolei dane WeProtect Global Alliance wskazują, że 69 proc. osób poniżej 18. roku życia w Polsce doświadczyło krzywdzenia seksualnego w internecie.
Problem dotyczy również środowiska sportowego. Według danych przywołanych przez Joannę Napierałę 90 proc. młodych sportowców doświadczyło przemocy, a 33 proc. – przemocy seksualnej.
Nie tylko teoria. Uczestnicy będą ćwiczyć konkretne reakcje
Właśnie dlatego Akademia nie będzie ograniczać się do jednego obszaru zawodowego. Konrad Ciesiołkiewicz, wiceprzewodniczący Państwowej Komisji, zaznacza, że wykorzystywanie seksualne małoletnich jest zjawiskiem wymagającym spojrzenia z wielu perspektyw – prawnej, psychologicznej, społecznej, kulturowej czy kryminologicznej.
Akademia Państwowej Komisji to nie jest tylko jednorazowe wydarzenie. Od województwa podlaskiego zaczynamy pewien wzorzec, który chcemy realizować także w innych województwach – mówi Konrad Ciesiołkiewicz.
Istotnym elementem programu będzie także bezpieczeństwo dzieci w świecie cyfrowym. Państwowa Komisja zwraca uwagę na skalę zagrożeń związanych z mediami społecznościowymi, komunikatorami i grami internetowymi. Uczestnicy Akademii mają więc otrzymać wiedzę pozwalającą lepiej rozpoznawać również zagrożenia pojawiające się w środowisku cyfrowym.
Od wykładu do praktycznych warsztatów
Pierwszy etap rozpocznie się 13 października wykładem eksperckim online. Zajęcia przygotuje i poprowadzi zespół ekspertów pod kierunkiem prof. dr hab. Marii Beisert z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Organizatorzy zapowiadają przy tym współpracę z uczelniami z województwa podlaskiego.
Kolejnym elementem będą warsztaty stacjonarne zaplanowane na 15 i 16 października. Ich charakter ma być zdecydowanie praktyczny. Uczestnicy będą ćwiczyć m.in. rozpoznawanie sygnałów krzywdzenia, rozmowę z dzieckiem, podejmowanie podstawowej interwencji oraz przekazywanie informacji dotyczących prewencji i zgłaszania przypadków krzywdzenia. Omówione zostaną również standardy ochrony małoletnich.
Konrad Ciesiołkiewicz wyjaśnia, że celem jest przekazanie nie tylko wiedzy, ale również umiejętności praktycznych: jak rozmawiać z dzieckiem, jak podejmować elementarną interwencję, jak przekazywać informacje dotyczące prewencji oraz gdzie i w jaki sposób zgłaszać przypadki krzywdzenia.
Całość pierwszej edycji zakończy się 23 października konferencją szkoleniową w Podlaskim Urzędzie Wojewódzkim. Będzie ona dostępna nie tylko dla osób, które wcześniej uczestniczyły w Akademii. Organizatorzy chcą zaprosić również instytucje, organizacje pozarządowe oraz przedstawicieli sektora publicznego, społecznego i prywatnego.
Osoby, które przejdą przez trzy pierwsze etapy programu, otrzymają imienny certyfikat.
Białystok zachęca swoich pracowników do udziału
Do udziału w Akademii zachęcają również przedstawiciele białostockiego samorządu. Tomasz Klim, zastępca prezydenta Białegostoku, zapowiada, że miasto będzie promować program wśród pracowników swoich placówek.
Będziemy zachęcać nauczycieli, dyrektorów i pracowników placówek oświatowych, ale także pracowników socjalnych, aby zapisali się i wzięli udział w Akademii. Nie ma nic ważniejszego niż dobro naszych dzieci. To najwyższa wartość, którą musimy chronić – mówi Tomasz Klim.
Białystok ma już wdrożone procedury związane z ochroną małoletnich, wynikające m.in. z tzw. ustawy Kamilka. Standardy ochrony małoletnich funkcjonują w miejskich placówkach, a za działania związane z pomocą rodzinom i przeciwdziałaniem przemocy odpowiadają m.in. miejskie służby i instytucje.
Akademia ma jednak uzupełniać takie rozwiązania o specjalistyczną wiedzę dotyczącą przede wszystkim rozpoznawania wykorzystywania seksualnego dzieci i właściwego reagowania w sytuacji podejrzenia krzywdzenia.
Na znaczenie czujności dorosłych zwraca uwagę również Beata Laskowska z Kuratorium Oświaty w Białymstoku. Jej zdaniem szczególnie ważna jest umiejętność zauważania sygnałów, które dziecko może wysyłać bez bezpośredniego mówienia o swojej sytuacji.
Bezpieczeństwo młodych ludzi wymaga obecności uważnych dorosłych, którzy potrafią reagować i słuchać. Dziecko rzadko mówi wprost, gdy jest krzywdzone. Najczęściej wysyła nieśmiałe sygnały. Tylko czy my jako dorośli potrafimy te sygnały odczytywać i właściwie na nie reagować? – mówi Beata Laskowska.
Dlatego kuratorium zachęca nauczycieli, pedagogów i dyrektorów szkół z województwa podlaskiego do udziału w szkoleniach. Uczestnicy mają poznać m.in. zasady bezpiecznej rozmowy z dzieckiem, sposoby odczytywania sygnałów krzywdzenia oraz obowiązujące procedury i standardy.
Rekrutacja do pierwszej edycji Akademii PKDP trwa do końca września 2026 roku. Udział w programie jest bezpłatny. Pierwszy wykład zaplanowano na 13 października, warsztaty odbędą się 15 i 16 października, a finałowe wydarzenie szkoleniowe – 23 października w Białymstoku.
Szczegółowe informacje dotyczące zasad uczestnictwa i formularza zgłoszeniowego są dostępne na stronie Akademii PKDP.
(Piotr Walczak / Wideo: Karol Jurczak)