Od 1 stycznia 2027 roku mapa administracyjna województwa podlaskiego zmieni się w bardzo konkretny sposób. Bakałarzewo, Mielnik i Filipów ponownie otrzymają status miast, wracając tym samym do tradycji, która w przypadku każdej z tych miejscowości sięga kilku stuleci. Decyzja Rady Ministrów oznacza formalny powrót praw miejskich odebranych w różnych okresach historii, ale dla samorządów ma być również impulsem do dalszego rozwoju.
Podstawą zmian jest rozporządzenie Rady Ministrów z 29 lipca 2026 roku dotyczące między innymi nadania niektórym miejscowościom statusu miasta. Nowe przepisy zaczną obowiązywać od początku przyszłego roku. Dla Bakałarzewa, Mielnika i Filipowa będzie to powrót do miejskiego statusu, który każda z tych miejscowości utraciła wiele lat temu.
Wojewoda podlaski Jacek Brzozowski podkreśla, że decyzja ma znaczenie nie tylko administracyjne. Jego zdaniem przywrócenie praw miejskich pozwala na nowo podkreślić historyczną rangę miejscowości, a jednocześnie może stworzyć dodatkowe możliwości ich rozwoju.
To nie tylko decyzja administracyjna, ale to powrót do pięknej i bogatej historii. Te miasta szczycą się prawami miejskimi sięgającymi XV i XVI stulecia. Samorządowcy wielokrotnie podkreślali, że powrót praw miejskich to impuls do jeszcze lepszego i szybszego rozwoju. Cieszę się, że mogłem pomóc, wspierając tę decyzję od początku – podkreśla Jacek Brzozowski.
Bakałarzewo po 157 latach znów będzie miastem
Najdłużej na powrót miejskiego statusu w tym zestawieniu czekało Bakałarzewo. Miejscowość położona w powiecie suwalskim utraciła prawa miejskie w XIX wieku. Teraz, po 157 latach, ponownie znajdzie się w gronie podlaskich miast.
Historia miejska Bakałarzewa sięga co najmniej 1558 roku. Status ten utrzymał się do 1870 roku, kiedy władze carskie odebrały miejscowości prawa miejskie i przekształciły ją w osadę.
Do przywrócenia statusu miasta przekonani byli również sami mieszkańcy. Podczas konsultacji społecznych wzięło udział ponad 32 proc. osób uprawnionych do głosowania. Za powrotem Bakałarzewa do grona miast opowiedziało się 91,74 proc. uczestników konsultacji.
Od 1 stycznia 2027 roku miejscowość będzie więc ponownie miastem, a jej obecna historia administracyjna połączy się z tradycją sięgającą XVI wieku.
Mielnik wraca do miejskiej historii
Zmiana czeka również Mielnik w powiecie siemiatyckim. W tym przypadku powrót do miejskiego statusu będzie nawiązaniem do historii liczącej ponad 450 lat.
Mielnik posiadał prawa miejskie w dwóch okresach. Pierwszy obejmował lata 1440 – 1892, a drugi lata 1919 – 1934. Od przyszłego roku miejscowość ponownie będzie miała status miasta.
Droga do tej decyzji wymagała przygotowań po stronie samorządu. Procedura obejmowała między innymi podjęcie odpowiednich uchwał, przeprowadzenie konsultacji z mieszkańcami oraz przygotowanie wniosku dotyczącego zmiany statusu miejscowości.
W przypadku Mielnika argumentem nie była wyłącznie historia. Miejscowość nad Bugiem zachowała układ urbanistyczny dawnego miasta lokacyjnego, a współcześnie pełni również funkcje administracyjne, społeczne, kulturalne i turystyczne. Jest także jednym z miejsc odwiedzanych przez turystów w tej części regionu.
Powrót praw miejskich ma zatem podkreślić zarówno historyczne znaczenie Mielnika, jak i jego współczesną rolę w lokalnym otoczeniu.
Filipów odzyska status miasta po niemal 300 latach
Trzecią miejscowością, która od początku 2027 roku ponownie będzie miastem, jest Filipów. W tym przypadku powrót do dawnego statusu nastąpi po blisko 300 latach od utraty praw miejskich.
Filipów posiadał je od 1570 do 1870 roku. Przez trzy stulecia miejscowość funkcjonowała więc jako miasto, zanim w XIX wieku została pozbawiona tego statusu.
Starania o jego odzyskanie podjął samorząd, a pomysł został poddany ocenie mieszkańców. Władze gminy wskazywały przy tym nie tylko na znaczenie historyczne, ale również na praktyczny wymiar zmiany.
Status miasta może bowiem oznaczać dla niewielkich miejscowości nowe możliwości związane z rozwojem i korzystaniem z programów kierowanych do małych ośrodków miejskich. W przypadku Filipowa powrót do miejskiej kategorii ma więc być jednocześnie nawiązaniem do przeszłości i elementem planowania przyszłości.
Podlaskie będzie miało trzy nowe miasta, ale z długą historią
Bakałarzewo, Mielnik i Filipów nie są miejscowościami, które dopiero rozpoczynają miejską historię. Wszystkie trzy mają za sobą okresy, w których posiadały prawa miejskie, a ich przyszły status będzie formalnym powrotem do wcześniejszej tradycji.
Zmiana zacznie obowiązywać 1 stycznia 2027 roku. Od tego dnia trzy miejscowości ponownie będą funkcjonowały jako miasta, zamykając trwające od dziesięcioleci okresy pozbawienia praw miejskich.
Dla lokalnych samorządów będzie to nie tylko symboliczny powrót do przeszłości. Przywrócenie statusu miasta ma również wzmacniać potencjał rozwojowy niewielkich ośrodków i podkreślać ich znaczenie w strukturze województwa podlaskiego.
W praktyce oznacza to, że od przyszłego roku Bakałarzewo, Mielnik i Filipów znów pojawią się na administracyjnej mapie Polski jako miasta – tak jak przez znaczną część swojej historii.
(PW)