Województwo podlaskie stoi u progu historycznych zmian w ochronie środowiska. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku przedłożyła do konsultacji społecznych projekty, które zakładają utworzenie pięciu zupełnie nowych i powiększenie trzech istniejących rezerwatów przyrody. Łącznie to niemal 1000 hektarów unikalnych lasów, torfowisk i rozlewisk, które zyskają najwyższy status ochronny. Wśród nich znajdą się legendarne miejsca, takie jak Dolina Rospudy czy najgłębsze polskie jezioro – Hańcza.
Planowane inwestycje w ochronę przyrody obejmą najbardziej dzikie zakątki regionu – Puszczę Augustowską, Puszczę Knyszyńską oraz Suwalszczyznę. Łączna powierzchnia nowych i powiększanych obszarów wyniesie dokładnie 943,89 ha.
Na Podlasiu ma powstać pięć zupełnie nowych rezerwatów:
- Uroczysko Mszar (106,41 ha) – zlokalizowane w Puszczy Augustowskiej (gmina Krasnopol). To rezerwat o charakterze florystycznym, którego głównym zadaniem będzie ochrona chamedafne północnej – niezwykle rzadkiej rośliny pochodzenia borealnego.
- Uroczysko Skarbacinka (132,86 ha) -położone w Puszczy Knyszyńskiej (gmina Szudziałowo). Ten faunistyczny rezerwat obejmie rozlewiska stworzone przez bobry, będące ostoją dla rzadkich gatunków ptaków, w tym dzięcioła trójpalczastego.
- Dolina Świnobródki (151,04 ha) – w Puszczy Knyszyńskiej (gmina Michałowo). Ochroną zostaną tu objęte cenne, naturalne siedliska leśne oraz malownicza dolina rzeki Świnobródki.
- Misiowa Chatka (79,20 ha) – usytuowana w Puszczy Knyszyńskiej (gmina Supraśl). Rezerwat zabezpieczy grądy, bory bagienne oraz rzadkie gatunki ptaków i owadów, takich jak dzięcioł trójpalczasty czy chrząszcz zagłębek bruzdkowany, których życie zależy od obecności martwego drewna.
- Uroczysko Giedź (135,99 ha) – w Puszczy Augustowskiej (gmina Giby). To prawdziwy skarbiec bioróżnorodności. Znajdują się tu dziesiątki stanowisk rzadkich porostów (w tym granicznika płucnika), pomnikowe dęby i klony, rozlewiska bobrowe oraz ostoje chronionych ptaków – łabędzia krzykliwego i najmniejszej polskiej sowy, sóweczki.
Rospuda i Hańcza zyskają dodatkową tarczę ochronną
Równolegle z tworzeniem nowych obszarów, RDOŚ planuje znaczące powiększenie trzech już istniejących rezerwatów:
- Jezioro Hańcza (powiększenie do 430,92 ha) – poszerzenie granic rezerwatu w Suwalskim Parku Krajobrazowym pozwoli na lepszą ochronę lasów w zlewni jeziora. Przełoży się to bezpośrednio na zachowanie legendarnej, krystalicznej czystości wód najgłębszego akwenu w Polsce.
- Dolina Rospudy im. prof. Aleksandra Sokołowskiego (powiększenie do 415,95 ha) – rezerwat chroniący unikalne na skalę europejską torfowiska zostanie rozszerzony m.in. o grunty organizacji pozarządowych oraz o słynną działkę Skarbu Państwa, na której w 2005 roku planowano budowę kontrowersyjnej obwodnicy Augustowa.
- Koryciny (powiększenie do 146,05 ha) – rezerwat w powiecie siemiatyckim zyska dodatkową przestrzeń chroniącą niemal 200-letni, monumentalny drzewostan dębowy.
Rezerwaty jako alternatywa dla parków narodowych
Decyzja o ekspansji obszarów chronionych to element szerszej strategii klimatycznej.
Konsekwentnie realizujemy politykę Ministerstwa Klimatu i Środowiska w zakresie nadrabiania zaległości w tworzeniu nowych form ochrony przyrody – wyjaśnia Adam Juchnik, Dyrektor RDOŚ w Białymstoku. – Aktualnie mamy 114 rezerwatów w województwie podlaskim. Wobec impasu dotyczącego tworzenia nowych parków narodowych, rezerwaty są dobrą alternatywą pozwalającą na ochronę najcenniejszych obszarów. Przyczyniają się do zachowania bioróżnorodności, ale również cieszą się ogromnym zainteresowaniem ze strony osób szukających miejsca do rekreacji. Co ważne, część tworzonych przez nas rezerwatów została udostępniona do zbioru runa leśnego.
Sukces dzięki współpracy, choć nie bez zgrzytów
Proces wyznaczania nowych granic nie byłby możliwy bez zaangażowania naukowców i organizacji pozarządowych. RDOŚ ściśle współpracował m.in. z Fundacją WWF Polska, która przekazała wyniki inwentaryzacji przyrodniczej, oraz ze Stowarzyszeniem Miłośników Suwalskiego Parku Krajobrazowego „Kraina Hańczy”.
Stowarzyszenie Klub Przyrodników oraz Centrum Ochrony Mokradeł wyraziły zgodę na objęcie ochroną rezerwatową w ramach rezerwatu Dolina Rospudy działek stanowiących ich własność o łącznej powierzchni ponad 46 hektarów – komentuje Regionalny Konserwator Przyrody, Adam Bohdan. – Zgody takiej nie wyraziła organizacja Jestem na TAK!, mimo to znaczna część Doliny Rospudy jest już obszarem o najwyższej formie ochrony.
Masz głos
RDOŚ w Białymstoku zachęca wszystkich mieszkańców, przyrodników oraz miłośników Podlasia do aktywnego udziału w tworzeniu nowych rezerwatów. Każdy obywatel ma prawo zapoznać się z dokumentacją projektową i zgłosić swoje uwagi lub wnioski.
Pełna dokumentacja dotycząca planowanych zmian jest dostępna na oficjalnej stronie urzędu pod adresem: https://www.gov.pl/web/rdos-bialystok/rezerwaty-przyrody.
Swoje opinie można przesyłać drogą elektroniczną lub tradycyjną w nieprzekraczalnym terminie do 28 lipca 2026 roku. To unikalna okazja, by mieć realny wpływ na to, jak będzie wyglądała mapa dzikiej przyrody Podlasia przez najbliższe dziesięciolecia.
(EB)