W Przytułach odbyły się uroczystości związane z 72. rocznicą śmierci mjr. Jana Tabortowskiego ps. „Bruzda”, jednego z dowódców podziemia niepodległościowego działającego na ziemi łomżyńskiej. W obchodach uczestniczyli żołnierze 1. Podlaskiej Brygady Obrony Pogranicza, w tym jej dowódca gen. bryg. Mieczysław Gurgielewicz.
Niedzielne uroczystości, 23 sierpnia 2026 roku, rozpoczęły się mszą świętą w parafii pw. Świętego Krzyża w Przytułach. W nabożeństwie uczestniczyła wojskowa asysta honorowa. Następnie uczestnicy obchodów udali się pod symboliczny grób mjr. Jana Tabortowskiego, gdzie delegacje władz samorządowych, wojska i służb mundurowych złożyły kwiaty.
Pamięć o żołnierzach podziemia
Obchody były okazją do przypomnienia postaci Jana Tabortowskiego oraz jego działalności w strukturach polskiego podziemia niepodległościowego. W uroczystościach uczestniczyli żołnierze 1. Podlaskiej Brygady Obrony Pogranicza na czele z gen. bryg. Mieczysławem Gurgielewiczem.
Pamięć o żołnierzach Armii Krajowej jest istotnym elementem tradycji podlaskich terytorialsów. Formacja odwołuje się do dziedzictwa oddziałów bojowych Armii Krajowej, Armii Krajowej Obywatelskiej oraz Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.
Jan Tabortowski „Bruzda”. Życiorys oficera
Jan Tabortowski urodził się 16 października 1906 roku w Nowogródku, w rodzinie szlacheckiej Jana i Wacławy z domu Wojno-Sidorowicz. Służbę wojskową rozpoczął w 1927 roku.
W maju 1940 roku objął funkcję komendanta Obwodu nr 3 Bielsk Podlaski Związku Walki Zbrojnej. Od maja 1942 roku posługiwał się pseudonimem „Bruzda” i pełnił kolejno funkcję inspektora terenowego Armii Krajowej w inspektoratach łomżyńskim, suwalskim, a następnie ponownie łomżyńskim.
Po rozwiązaniu Armii Krajowej Tabortowski kontynuował działalność w strukturach podziemia. Od lutego 1945 roku działał w Armii Krajowej Obywatelskiej, lokalnej antykomunistycznej formacji powstałej na bazie rozwiązanych struktur AK w regionie białostockim. Objął wówczas stanowisko przewodnika rejonowego Rejonu D.
Po włączeniu AKO do struktur Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” we wrześniu 1945 roku, pod pseudonimem „Tabor”, został prezesem rejonowym Komendy Inspektoratu Łomżyńskiego.
Ujawnił się podczas amnestii, później wrócił do konspiracji
W marcu 1947 roku, w związku z ogłoszoną amnestią, Jan Tabortowski ujawnił się. Następnie wyjechał do Warszawy, gdzie podjął stałą pracę i rozpoczął studia w Szkole Głównej Handlowej.
Według informacji przekazanych przez 1. Podlaską Brygadę Obrony Pogranicza, złamanie warunków amnestii przez komunistyczne władze, stała inwigilacja oraz zagrożenie aresztowaniem doprowadziły do jego wyjazdu ze stolicy wiosną 1950 roku.
Tabortowski udał się na tereny nadbiebrzańskie, gdzie wznowił działalność konspiracyjną i sformował niewielki oddział.
Śmierć mjr. Tabortowskiego
Jan Tabortowski zginął 23 sierpnia 1954 roku w Przytułach. Z przekazanych informacji wynika, że został ciężko ranny podczas udanego napadu na posterunek Milicji Obywatelskiej oraz kasę Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”.
Ciężko ranny mjr Tabortowski, na własną prośbę, został dobity przez jednego z podkomendnych. W materiałach dotyczących uroczystości jest określany jako ostatni oficer Armii Krajowej poległy w walce.
Rocznica jego śmierci była w Przytułach okazją do oddania hołdu oraz przypomnienia historii podziemia niepodległościowego związanego z ziemią łomżyńską. W obchodach uczestniczyli przedstawiciele samorządu, wojska i służb mundurowych.
(PW)