Od piątku 11 września do niedzieli 13 września Supraśl stanie się miejscem spotkania z historią, którą będzie można nie tylko usłyszeć podczas wykładów, ale też zobaczyć z bliska. III Festiwal historyczny „Rzeczpospolita przez wieki” połączy opowieści o dawnej Rzeczypospolitej z rekonstrukcjami, pokazami rzemiosła, muzyką i występami teatralnymi. Najbardziej widowiskowa część wydarzenia odbędzie się w niedzielę, gdy ulicami miasta przejdzie przemarsz wojsk dawnej Polski, a na polu rekonstrukcyjnym pojawią się konie, obozowiska i uczestnicy historycznych inscenizacji.
Tegoroczna edycja festiwalu została zbudowana wokół Sarmacji – nie tylko jako określenia epoki czy stylu życia szlachty, lecz także jako sposobu postrzegania wolności, państwa, religii, tradycji i odpowiedzialności za wspólnotę. Ten temat będzie obecny przede wszystkim podczas sobotnich spotkań w Bibliotece Publicznej w Supraślu, ale sarmackiego klimatu nie zabraknie również podczas wydarzeń plenerowych i finałowego koncertu.
Festiwal rozpocznie się w piątek o godz. 18 w Bibliotece Publicznej w Supraślu, w Sali Guliwer, od otwarcia wystawy „STRÓJ” Kaciaryny Vadanosavej. Godzinę później uczestnicy przeniosą się w świat dawnej kultury szlacheckiej za sprawą wykładu śpiewanego prof. Jacka Kowalskiego „Sarmację piękną racz nam wrócić, Panie czyli filary sztuki sarmackiej”. Już pierwszy wieczór pokaże więc, że festiwal nie ogranicza się do widowiskowych rekonstrukcji, ale chce również przybliżać kulturę i sposób myślenia charakterystyczne dla dawnej Rzeczypospolitej.
Sobota przyniesie znacznie szerszy wybór wydarzeń. Od godz. 11 do 17 w Ogrodzie Centrum Kultury i Rekreacji przy ul. Cieliczańskiej 1 działać będzie targowisko historyczne. Równolegle w Bibliotece Publicznej zaplanowano serię rozmów poświęconych życiu dawnej szlachty, wsi oraz polityce Rzeczypospolitej wobec Moskwy.
O godz. 11 odbędzie się panel „Panowie bracia. Sarmacki świat szlachty Rzeczpospolitej”, w którym udział wezmą dr Joanna Orzeł, dr Łukasz Lubicz-Łapiński i Artur Wójcik. Spotkanie poprowadzi Adam Kozłowski. Trzy godziny później prof. UwB Piotr Guzowski opowie o realiach sarmackiej wsi podczas wykładu „Między panem, wójtem a plebanem – o realiach sarmackiej wsi”, który poprowadzi Sebastian Bachmura. Na godz. 16 zaplanowano natomiast rozmowę Jakuba Wojasa i Łukasza Szymury z „Kuriera Historycznego” poświęconą relacjom Rzeczypospolitej z Moskwą – od czasów ofensywy Stefana Batorego po politykę Władysława IV.
Sobotni wieczór będzie miał już mniej formalny charakter. O godz. 19 w ogrodzie restauracji Wspólny Stół przy ul. Józefa Piłsudskiego 11 odbędzie się integracja festiwalowa. To część programu pomyślana jako okazja do spotkania uczestników, rekonstruktorów, twórców i osób zainteresowanych historią w bardziej swobodnej atmosferze.
Najbardziej widowiskowa odsłona wydarzenia została zaplanowana na niedzielę. O godz. 10 w kościele Świętej Trójcy odbędzie się msza święta, a godzinę później rozpocznie się przemarsz wojsk dawnej Polski ulicą 3 Maja. Rekonstruktorzy przejdą z kościoła na teren pola rekonstrukcji historycznej, gdzie przez większą część dnia będzie można oglądać obozowisko, pokazy i inscenizacje.
Na miejscu, przy zalewie w Supraślu, działać będzie targowisko historyczne, a uczestnicy będą mogli spacerować pomiędzy namiotami i przyglądać się wyposażeniu oraz strojom rekonstruktorów. Organizatorzy zaplanowali również możliwość zakupu prowiantu i rękodzieła, dzięki czemu plenerowa część festiwalu ma być nie tylko pokazem, ale również przestrzenią bezpośredniego kontaktu z odtwarzaną epoką.
Program niedzieli będzie obfitował w wydarzenia o bardzo różnym charakterze. O godz. 11.30 Bracia Litewscy „Lisowczycy” zaprezentują pokazy szermiercze. Od południa do godz. 16.30 na scenie pojawiać się będzie Trupa Kapitana. O 12.45 zaplanowano inscenizację z udziałem wojów wczesnopiastowskich, odnoszącą się do XI wieku. O godz. 14 odbędą się pokazy jazdy, natomiast o 15.30 uczestnicy zobaczą inscenizację bitwy w obozie.
Tak skonstruowany program pozwala spojrzeć na dawne czasy z kilku stron jednocześnie. Obok wykładów i dyskusji pojawiają się przedmioty, stroje, rzemiosło, muzyka, wojskowość i rekonstrukcja życia obozowego. Organizatorzy chcą w ten sposób stworzyć wydarzenie, podczas którego historia nie będzie jedynie tematem opowieści, ale stanie się przestrzenią spotkania i bezpośredniego doświadczenia.
Festiwal zakończy się w niedzielę wieczorem, jednak już w zupełnie innej scenerii. O godz. 19 w Domu Ludowym w Supraślu wystąpią prof. Jacek Kowalski i Agnieszka Obst-Chwała w ramach koncertu sarmackiego. Muzyczny finał będzie zamknięciem trzydniowego programu, którego wspólnym motywem pozostaje kultura dawnej Rzeczypospolitej.
Udział we wszystkich aktywnościach festiwalu jest bezpłatny. Na wydarzenia odbywające się w Bibliotece Publicznej i Domu Ludowym obowiązuje jednak pierwszeństwo zapisów. Za organizację III Festiwalu historycznego „Rzeczpospolita przez wieki” odpowiada Fundacja im. Łukasza Górnickiego, a przedsięwzięcie odbywa się przy współpracy gminy Supraśl, Centrum Kultury i Rekreacji w Supraślu oraz Biblioteki Publicznej w Supraślu.
Supraśl przez trzy dni będzie więc miejscem, w którym spotkają się osoby zainteresowane historią akademicką, rekonstrukcją, dawną kulturą i widowiskami plenerowymi. Od piątkowej wystawy i wykładu, przez sobotnie rozmowy o świecie szlachty i dawnej wsi, aż po niedzielny przemarsz, pokazy konne i inscenizację bitwy – III Festiwal „Rzeczpospolita przez wieki” ma połączyć różne sposoby opowiadania o przeszłości w jedno wydarzenie. Największe widowisko czeka uczestników 13 września, ale pierwsze spotkanie z festiwalową historią rozpocznie się dzień wcześniej.
(Piotr Walczak)