Czy zabytkowy budynek może jednocześnie być nowoczesnym centrum kultury, miejscem spotkań mieszkańców i przestrzenią współpracy z partnerami z całego świata? Takie pytanie stawia dziś Białostocki Ośrodek Kultury, przygotowując nową koncepcję rozwoju Centrum im. Ludwika Zamenhofa. Odpowiedzi nie szuka wyłącznie przy biurku. Przedstawiciele instytucji pojechali w lipcu do Norwegii, aby zobaczyć, jak podobne miejsca funkcjonują tam na co dzień i jakie rozwiązania można przenieść do Białegostoku.
Nie był to wyjazd po gotowe projekty ani architektoniczne inspiracje. Znacznie ważniejsze okazały się sposoby prowadzenia instytucji, angażowania mieszkańców oraz wykorzystywania historycznych obiektów do tworzenia nowoczesnej oferty kulturalnej. To właśnie te doświadczenia mają stać się punktem wyjścia do przygotowania projektu rewitalizacji Centrum im. Ludwika Zamenhofa.
Zamenhof ma być jeszcze bardziej obecny w Białymstoku
Jednym z najważniejszych założeń planowanego przedsięwzięcia jest mocniejsze wykorzystanie dziedzictwa Ludwika Zamenhofa i idei esperanta jako elementu budującego rozpoznawalność miasta również poza granicami Polski.
Podczas pobytu w Norwegii przedstawiciele Białostockiego Ośrodka Kultury podpisali list intencyjny z NOPA – Norweskim Stowarzyszeniem Kompozytorów i Autorów Tekstów. Dokument otwiera drogę do wspólnych projektów oraz przygotowania wniosków o finansowanie z funduszy EOG i funduszy norweskich.
Rozmawialiśmy z partnerem o pomysłach i planach współpracy, które chcielibyśmy ująć w naszej aplikacji do funduszy EOG i norweskich. Wspólnie chcemy skupić się na promocji idei Ludwika Zamenhofa oraz języka esperanto. W XXI wieku koncepcja łączenia ludzi ponad podziałami językowymi, narodowymi, państwowymi i kulturowymi wciąż pozostaje niezwykle aktualna. Zamenhof i język esperanto rozpoznawane są na całym świecie. Jednak wciąż nie wszyscy wiedzą, że to właśnie w Białymstoku urodził się dr Esperanto i to właśnie to miasto było dla niego inspiracją do stworzenia platformy łączącej ludzi, jaką był i jest język esperanto – mówi dr Martyna Zaniewska, dyrektorka Białostockiego Ośrodka Kultury.
Nie kopiować, ale wyciągać wnioski
Program wizyty został ułożony tak, aby pokazać różne sposoby funkcjonowania instytucji kultury. Delegacja odwiedziła między innymi Trondheim, Røros oraz Oslo, poznając miejsca, które z powodzeniem łączą ochronę dziedzictwa z nowoczesną działalnością społeczną, edukacyjną i artystyczną.
W Trondheim uwagę zwróciły rozwiązania zastosowane w centrum nauki oraz muzeum Rockheim, gdzie historyczna zabudowa została połączona z nowoczesną architekturą i interaktywną ekspozycją. W Røros, wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, uczestnicy mogli zobaczyć, jak historia miasta staje się naturalnym elementem współczesnych wydarzeń kulturalnych. Z kolei w Oslo analizowano funkcjonowanie Sentralen – centrum kultury stworzonego w dawnym budynku banku – oraz norweskiego Muzeum Narodowego.
Choć każde z tych miejsc działa w innym otoczeniu i na inną skalę, łączy je podobna filozofia. Zabytkowe budynki nie są jedynie eksponatami, ale żywą częścią miasta, przyciągającą mieszkańców przez cały rok.
Rewitalizacja ma oznaczać coś więcej niż nowe wnętrza
Projekt przygotowywany przez Białostocki Ośrodek Kultury zakłada opracowanie kompleksowej koncepcji rozwoju Centrum im. Ludwika Zamenhofa. Obejmie ona nie tylko ewentualne zmiany w przestrzeni obiektu, ale również model jego funkcjonowania, strategię promocji, rozwój partnerstw międzynarodowych oraz działania zachęcające mieszkańców do aktywnego korzystania z oferty.
Istotnym elementem będzie również zrównoważone zarządzanie dziedzictwem kulturowym oraz stworzenie miejsca otwartego na dialog międzykulturowy – zgodnie z ideami, które od ponad stu lat kojarzone są z Ludwikiem Zamenhofem i Białymstokiem.
Projekt „Re-Animacja Dziedzictwa: Międzynarodowa sieć współpracy na rzecz nowoczesnej rewitalizacji i aktywizacji społecznej w BOK-CLZ” został dofinansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
(PW)